Alle regels rond veilig werken met een heftruck

Een heftruck is handig, snel en onmisbaar in veel magazijnen, bedrijfshallen, werkplaatsen en op bouwterreinen. Toch is het ook een arbeidsmiddel waar veel mis mee kan gaan. Een te zware pallet, slecht zicht in een bocht, een voetganger op de rijroute of een chauffeur zonder goede instructie kan al genoeg zijn voor een ernstig ongeluk. Daarom gelden er duidelijke regels voor veilig werken met een heftruck. Die regels gaan niet alleen over de bestuurder, maar ook over de werkgever, de inrichting van de werkvloer, de staat van de heftruck en het toezicht op veilig gedrag.

Is een heftruckcertificaat verplicht?

Veel mensen denken dat een heftruckcertificaat wettelijk verplicht is. Dat ligt iets genuanceerder. De wet zegt vooral dat iemand die met een heftruck werkt voldoende deskundig en goed geïnstrueerd moet zijn. De werkgever moet dus kunnen aantonen dat de bestuurder veilig met de heftruck kan omgaan. In de praktijk is een heftruckcertificaat daarvoor de meest logische en duidelijke manier.

Een certificaat laat zien dat de bestuurder kennis heeft van risico’s, verkeersregels op de werkvloer, belading, stabiliteit, onderhoudscontrole en veilig rijgedrag. Voor werkgevers is dat belangrijk, omdat zij verantwoordelijk blijven voor een veilige werkomgeving. Ook bij tijdelijke krachten, nieuwe medewerkers, stagiairs of personeel dat maar af en toe op de heftruck rijdt, moet duidelijk zijn dat zij voldoende uitleg en training hebben gehad. Voor bedrijven die regionaal personeel willen opleiden, kan werken met een heftruckcertificaat in Limburg bijvoorbeeld een praktische manier zijn om medewerkers aantoonbaar en dicht bij de werkplek te scholen.

Verantwoordelijkheden van de werkgever

De werkgever heeft een grote rol bij veilig heftruckgebruik. De risico’s van het werken met heftrucks moeten worden opgenomen in de RI&E, oftewel de risico-inventarisatie en -evaluatie. Daarin staat welke gevaren er zijn en welke maatregelen nodig zijn om die risico’s te beperken. Denk aan aanrijgevaar, kantelgevaar, vallende lading, botsingen met stellingen, slecht zicht en druk verkeer in laad- en loszones. Naast de RI&E hoort een plan van aanpak te zijn. Daarin staat welke verbeteringen worden uitgevoerd, wie daarvoor verantwoordelijk is en wanneer dit gebeurt. De werkgever moet ook zorgen voor duidelijke werkinstructies, toezicht en veilige arbeidsmiddelen. Alleen een certificaat vragen is dus niet genoeg. De werkplek zelf moet ook veilig zijn ingericht. Diezelfde basis geldt ook in andere werkomgevingen waar veel wordt getild, verplaatst of opgeslagen, zoals bij de arbo-regels voor de horeca. Ook daar begint veilig werken met duidelijke instructies, een actuele RI&E en goed toezicht.

Regels voor veilig rijden met een heftruck

Veilig rijden begint met rustig en bewust werken. Een heftruck mag nooit worden gebruikt alsof het een gewone auto is. De draaicirkel, het gewicht, het zicht en de stabiliteit zijn heel anders. Bestuurders moeten de snelheid aanpassen aan de omgeving, vooral bij kruisingen, deuren, stellingen, hellingen en plekken waar voetgangers kunnen lopen.

De last moet tijdens het rijden laag worden gehouden. Wie met geheven vorken rijdt, vergroot het risico op kantelen en beperkt vaak het zicht. Ook moet de lading stabiel en goed verdeeld op de vorken liggen. De maximale draaglast van de heftruck mag nooit worden overschreden. Als een pallet het zicht maar voren belemmert, is achteruitrijden vaak veiliger. Daarbij moet de bestuurder wel goed blijven kijken en eventueel waarschuwen met de claxon of het signaal.

Passagiers meenemen mag niet zomaar. Dat kan alleen als de heftruck daar speciaal voor is ingericht met een veilige zit- of staanplaats. Meerijden op de vorken, op een pallet of aan de zijkant van de truck is gevaarlijk en hoort nooit bij veilig werken.

Controle, onderhoud en keuring

Een heftruck moet technisch veilig zijn. Daarom is periodieke keuring belangrijk. Hoe vaak een heftruck moet worden gekeurd, hangt af van het gebruik, de omstandigheden en de risico’s. Bij intensief gebruik of zware belasting kan vaker keuren nodig zijn. De keuringsgegevens moeten aantoonbaar zijn, zodat duidelijk is dat de heftruck veilig gebruikt mag worden. Naast periodieke keuring hoort ook een dagelijkse controle. De bestuurder kijkt voor gebruik of er zichtbare schade, lekkage of slijtage is. Controleer bijvoorbeeld altijd de banden, vorken, mast, kettingen, remmen, stuurinrichting, claxon, verlichting, spiegels en veiligheidsgordel. Als er iets niet goed werkt, mag de heftruck niet zomaar worden gebruikt. Eerst moet duidelijk zijn of verder werken veilig is.

Veilige rijroutes en looproutes

Veel heftruckongelukken ontstaan niet door een fout van de chauffeur, maar door een onduidelijke werkvloer. Als voetgangers, heftrucks en andere voertuigen dezelfde ruimte gebruiken, moet de inrichting kloppen. Rijroutes en looproutes moeten zo veel mogelijk gescheiden zijn. Markeringen op de vloer, waarschuwingsborden, spiegels bij onoverzichtelijke hoeken en duidelijke oversteekplaatsen helpen om risico’s te verkleinen. Ook snelheidsregels zijn belangrijk. In drukke magazijnen of bij laad- en losplaatsen hoort een lagere snelheid dan op een ruim buitenterrein. Werkgevers doen er goed aan om vaste afspraken te maken over voorrang, achteruitrijden, parkeren, laden en lossen. Zo weet iedereen wat er verwacht wordt. In bedrijfshallen moeten rijroutes en looproutes duidelijk van elkaar gescheiden zijn. Let daarbij niet alleen op markeringen en oversteekpunten, maar ook op vrije vluchtroutes en de regels rondom nooduitgangen in bedrijfspanden.

Checklist veilig werken met een heftruck

Wie veilig met een heftruck wil werken, moet verder kijken dan alleen het rijden zelf. Controleer of de bestuurder aantoonbaar deskundig is, de heftruck gekeurd is, de werkvloer duidelijke routes heeft en de lading veilig wordt vervoerd. Zorg ook dat toezicht, onderhoud, acculaden en afspraken met voetgangers goed geregeld zijn. Pas als al die onderdelen kloppen, wordt de heftruck een veilig hulpmiddel in plaats van een onnodig risico.