Alle regels voor het veilig werken op een schildersteiger

Bij het werken op een schildersteiger gelden duidelijke regels steigers. Die regels zijn er om valpartijen en ernstige ongelukken te voorkomen. De twee belangrijkste kaders zijn de Europese norm EN 1004 en de Nederlandse norm NEN 2484. Wie de regels voor steigers wil begrijpen, begint bij deze twee normen. Samen bepalen zij wanneer een steiger veilig genoeg is om op te werken, zowel voor particulieren als voor professionals.

Wat de normen EN 1004 en NEN 2484 inhouden

EN 1004 is een Europese norm die specifiek geldt voor mobiele toegangstorens van aluminium of staal. De norm legt vast wat de maximale werkhoogte mag zijn, hoe stabiel de steiger moet zijn en aan welke eisen het werkplatform moet voldoen. Denk daarbij aan de minimale breedte van het platform, de sterkte van de vloer en de aanwezigheid van leuningen aan alle open zijden.

Een steiger die aan EN 1004 voldoet, is getest en goedgekeurd voor gebruik binnen de vastgestelde grenzen. NEN 2484 is de Nederlandse aanvulling op deze Europese norm. In de praktijk betekent dit dat een steiger die in Nederland in gebruik is, aan beide normen moet voldoen. De combinatie zorgt ervoor dat de steiger stabiel blijft, het platform de belasting aankan en de gebruiker voldoende bescherming heeft tegen vallen.

Wanneer zijn stabilisatoren verplicht?

De hoogte van een steiger bepaalt of het gebruik van stabilisatoren verplicht is. Als vuistregel geldt dat stabilisatoren wettelijk verplicht zijn zodra de werkhoogte meer dan twee keer de breedte van de steiger bedraagt. Stabilisatoren zijn uitleggers die aan de onderkant van de steiger worden bevestigd. Ze vergroten het steunoppervlak en voorkomen dat de steiger omvalt bij beweging of belasting aan de zijkant.

Deze verplichting geldt zowel bij gebruik binnen als buiten. De exacte grens hangt af van het type steiger en de instructies van de fabrikant, dus controleer altijd de handleiding voordat je begint met opbouwen. Een steiger zonder verplichte stabilisatoren is instabiel en voldoet niet aan de geldende steigernormen, ook al ziet hij er stevig uit.

Wat zegt de Arbowet over professioneel gebruik?

De Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen voor veilige werkomstandigheden. Een steiger die niet aan de geldende normen voldoet, vormt een risico voor de werknemer en is tegelijk een overtreding van de wet. Werkgevers zijn verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie uit te voeren, ook wel een RI&E genoemd. Dat is een overzicht van alle risico's op de werkplek, inclusief het werken op hoogte.

Op basis daarvan moeten zij maatregelen nemen om de risico's te beperken. De Inspectie SZW, ook bekend als de Nederlandse Arbeidsinspectie, houdt toezicht op de naleving van de Arbowet. Bij overtredingen kan de inspectie een waarschuwing geven, een eis tot naleving opleggen of direct een boete uitschrijven. In ernstige gevallen kan het werk worden stilgelegd totdat de situatie veilig is.

Voor aannemers en andere bouwprofessionals gelden hierbij uitgebreide wettelijke verplichtingen. De pagina over wat er voor aannemers in de bouw wettelijk moet kloppen beschrijft deze verplichtingen uitgebreid voordat je aan een klus begint.

Veiligheidsregels voor particulier gebruik

Particulieren vallen niet onder de Arbowet. Toch zijn de normen EN 1004 en NEN 2484 ook voor thuisgebruik de beste leidraad. Een steiger die aan deze normen voldoet, is ontworpen en getest op veiligheid, wat hem betrouwbaarder maakt dan een steiger waarvan de kwaliteit onbekend is.

Ben je van plan een verbouwing uit te voeren waarbij je op hoogte moet werken? Houd dan ook rekening met de regels bij verbouwen die van toepassing kunnen zijn op jouw situatie. Voor professioneel schilderen op hoogte gelden bovendien aanvullende vakspecifieke richtlijnen.

Gebruik bij het inzetten van een steiger altijd een aantal basismaatregelen. Monteer de steiger stap voor stap volgens de handleiding van de fabrikant en sla geen stappen over. Controleer het platform voor gebruik op scheuren, slijtage of losse onderdelen. Werk bij voorkeur niet alleen op grote hoogte, zodat er altijd iemand aanwezig is bij een ongeluk. Zet de wielen van een rolsteiger altijd vast met de remmen voordat je het platform betreedt.

Deze maatregelen zijn eenvoudig toe te passen en verminderen het risico op een val aanzienlijk. Steigerveiligheid begint bij goede voorbereiding, niet bij geluk.

Wat zijn de gevolgen als je de regels niet naleeft?

Valpartijen zijn de meest voorkomende oorzaak van ernstig letsel op de bouwplaats. Een steiger die niet voldoet aan de regels steigers, vergroot dat risico aanzienlijk. Voor professionals betekent een overtreding van de Arbowet een boete van de arbeidsinspectie.

Bij een ongeluk waarbij een werknemer gewond raakt, kan de werkgever bovendien aansprakelijk worden gesteld voor de schade, ook als achteraf blijkt dat de steiger niet aan de normen voldeed. Wie ook met heftrucks of andere machines op de werkvloer werkt, vindt in de uitleg over de regels voor veilig werken met een heftruck aanvullende informatie hierover.

Voor particulieren zijn er geen wettelijke boetes, maar de risico's zijn er niet minder om. Een val van drie of vier meter hoogte kan blijvend letsel of erger veroorzaken.

De normen EN 1004 en NEN 2484 bestaan niet om bureaucratisch te zijn. Ze zijn gebaseerd op jarenlange ervaring met wat er misgaat als steigerveiligheid wordt onderschat. Kies altijd een steiger die aan beide normen voldoet, bouw hem op volgens de handleiding en gebruik alle bijgeleverde veiligheidsonderdelen. Dat is de basis van verantwoord werken op hoogte, of je nu professional bent of zelf klust thuis.