Alle regels rond regenwaterafvoer en dakgoten op je eigen perceel

Regenwater dat op jouw dak of oprit valt, is jouw verantwoordelijkheid. De regels regenwaterafvoer zijn vastgelegd in zowel landelijke wetgeving als gemeentelijke regels. De gemeente beheert het openbare deel, maar wat er op jouw perceel terechtkomt, regel je zelf. Dit artikel legt uit wat die regels betekenen, wanneer je een vergunning nodig hebt en welke maatregelen je kunt nemen.

Wat er met regenwater op jouw perceel moet gebeuren

Hemelwater dat op je dak of verharding valt, moet ergens naartoe. Er zijn drie opties: het water infiltreert in de bodem, het wordt tijdelijk gebufferd of het wordt afgevoerd naar het riool of oppervlaktewater. De overheid geeft duidelijk de voorkeur aan infiltratie, omdat dit wateroverlast vermindert en vervuiling van het rioolstelsel voorkomt.

Infiltreren kan op verschillende manieren. Een regenton vangt regenwater op via de dakgoot, zodat je het later in de tuin kunt gebruiken. Doorlatende bestrating, zoals klinkers met open voegen of een grindoprit, laat water direct in de bodem zakken. Een grindbed onder de grond werkt als een eenvoudige opvanglaag die het water geleidelijk aan de grond afgeeft. Dit zijn toegankelijke opties voor de gemiddelde huiseigenaar en ze passen binnen wat gemeenten en waterschappen vragen.

De keuze van je dakgoot is ook belangrijk voor een goede afvoer. Een zinken mastgoot 44 is daarvoor een duurzame en bewezen oplossing. Het type dakbedekking dat je gebruikt, beïnvloedt bovendien hoeveel water er van je dak afstroomt. Elk materiaal voor daken en overkappingen laat het water namelijk anders afvloeien.

Wanneer heb je een vergunning nodig?

Voor kleine percelen met beperkte verharding is er in de meeste gevallen geen vergunning nodig. Zodra de verharding op jouw perceel groter is dan 500 m², verandert dat. Boven deze oppervlakte geldt in veel situaties een vergunningplicht vanuit het waterschap. Dit staat in de Waterschapsverordening, de set regels die het waterschap in jouw regio heeft opgesteld voor iedereen die er woont of bouwt.

Bij nieuwbouw kunnen er aanvullende eisen gelden. Compenserende maatregelen zijn dan soms verplicht, zoals het aanleggen van een infiltratievoorziening of een wadi. Een wadi is een ondiepe, begroeide greppel die regenwater tijdelijk opvangt en langzaam in de bodem laat zakken. Zulke maatregelen voorkomen dat de omgeving overbelast raakt door de extra verharding op een nieuw perceel. Bij een verbouwing of nieuwbouw hoort vaak ook het plaatsen van een nieuw dak, waarvoor eigen verplichtingen gelden.

Is de verharding kleiner dan 500 m², dan is een vergunning van het waterschap meestal niet nodig. Toch kunnen gemeentelijke regels alsnog gelden, dus raadpleeg het omgevingsplan van jouw gemeente, ook als je ruim onder de drempelwaarde blijft.

Wat regelt de gemeente en wat moet jij zelf regelen?

Gemeenten zijn verplicht om hemelwater van openbaar terrein in te zamelen en te verwerken. Dit staat in de Omgevingswet, de wet die alle regels voor de fysieke leefomgeving in Nederland bundelt. Regenwater op straten, pleinen en andere openbare oppervlakken valt onder de taak van de gemeente en staat in het gemeentelijke omgevingsplan of rioleringsplan.

Water dat op jouw eigen perceel valt, is jouw zaak. Dat geldt voor je dak, je oprit en je tuin. Jij zorgt ervoor dat dit water ergens naartoe kan, zonder problemen voor de omgeving of het riool. De regels regenwaterafvoer maken dit onderscheid helder: de gemeente beheert het openbare deel, de perceeleigenaar het privégedeelte.

Gemeenten kunnen ook gebieden aanwijzen waar afkoppelen verplicht is. Afkoppelen betekent dat de regenwaterafvoer van je dakgoot wordt losgekoppeld van het vuilwaterriool. Het regenwater gaat dan naar een apart systeem of rechtstreeks de bodem in. Als jouw adres binnen zo’n aangewezen gebied valt, ben je verplicht mee te werken. De gemeente communiceert dit actief naar de bewoners in het betreffende gebied.

Praktische maatregelen voor de afvoer van regenwater

Er zijn meerdere maatregelen die particulieren kunnen toepassen om regenwater goed te verwerken. Een regenton is de eenvoudigste optie: je koppelt de dakgoot aan een ton en bewaart het water voor gebruik in de tuin. Doorlatende bestrating van grind of open klinkers laat water direct in de grond zakken. Een groen dak houdt water vast en geeft het langzaam af aan de omgeving.

Een infiltratiekrat is een kunststof constructie die je ondergronds aanlegt en die water opvangt om het geleidelijk aan de omliggende bodem af te geven. Een grindbed werkt vergelijkbaar en bestaat uit een laag grind die als buffer dient onder de grond.

Sommige gemeenten bieden subsidie aan voor het aanleggen van een groen dak of voor het afkoppelen van dakgoten van het riool. Dit verschilt per gemeente en kan elk jaar wijzigen. Bij het plaatsen van een nieuw dak komt meer kijken dan alleen de dakbedekking, dus controleer direct welke waterafvoereisen gelden.

De hemelwaterafvoer op jouw perceel goed regelen begint bij weten wat er van jou verwacht wordt. De regels regenwaterafvoer kunnen per gemeente en waterschap verschillen, dus raadpleeg het omgevingsplan via de gemeentelijke website of via ruimtelijkeplannen.nl. Voor vragen over drempelwaarden en vergunningen neem je direct contact op met het waterschap in jouw regio. Controleer bij jouw gemeente ook welke subsidieregelingen beschikbaar zijn, want lokale eisen en vergoedingen lopen sterk uiteen.