Werken

Alle regels over persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) op de werkvloer

Werknemer met helm, veiligheidsbril, gehoorbescherming en reflecterende jas in een magazijn

Een helm op de bouwplaats, oordoppen in een lawaaiige hal of handschoenen bij het schoonmaken. Voor veel mensen hoort het er gewoon bij. Toch zitten er duidelijke PBM regels achter. Wie betaalt de spullen? Wanneer moet je ze dragen? En wat doe je als je helm kapot is? De antwoorden staan in de Arbowet en het Arbobesluit. Ze zijn minder ingewikkeld dan je misschien denkt.

Wat valt onder persoonlijke beschermingsmiddelen?

Een persoonlijk beschermingsmiddel, kortweg PBM, is uitrusting die je beschermt tegen risico's voor je veiligheid of gezondheid. Je draagt het op je lichaam of je houdt het vast. Denk aan een veiligheidshelm, gehoorbescherming, werkhandschoenen of een veiligheidsbril. Ook veiligheidsschoenen en adembescherming horen erbij. Volgens Arboportaal kunnen zelfs accessoires een PBM zijn.

Niet elke werkbroek of elk shirt is dus een PBM. Het draait om de vraag of het je tegen een risico beschermt. Een reflecterende jas doet dat bijvoorbeeld wel. Ga je PBM-kleding kopen, kijk dan eerst goed naar het werk zelf. In een droog magazijn heb je andere eisen dan bij werk met water of chemische middelen. Let ook op de maat. Een jas die te ruim zit of handschoenen die knellen, gaan sneller uit.

Persoonlijke beschermingsmiddelen zoals helm, bril, handschoenen en veiligheidsschoenen op een rij

Welke PBM regels gelden voor de werkgever?

De werkgever zorgt voor veilig werk. Hij brengt de risico's eerst in kaart met een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Daaruit volgt welk beschermingsmiddel nodig is. Bij de keuze geldt de arbeidshygiënische strategie. Een gevaar pak je zo veel mogelijk bij de bron aan. Lukt dat niet, dan volgen andere maatregelen. Beschermingsmiddelen zijn de laatste stap. Een stillere machine gaat dus voor oordoppen. Hoe zo'n RI&E werkt, zie je goed bij de regels rond veilig werken met een heftruck.

Zijn PBM nodig? Dan moet de werkgever ze beschikbaar stellen. De kosten zijn voor de werkgever, dus je betaalt als werknemer niets. Daarnaast geeft de werkgever uitleg. Hoe gebruik je het middel? Hoe bewaar je het en hoe houd je het in goede staat? Die instructie hoort bij elk beschermingsmiddel.

Wat zeggen de PBM regels over werknemers?

Ook als werknemer heb je een rol. Je bent zelf verantwoordelijk voor het juiste gebruik van je beschermingsmiddelen. Krijg je een helm of veiligheidsbril? Dan zet je die ook op als het werk daarom vraagt. Volg de instructies van je werkgever op. Zie je dat iets kapot of versleten is, meld het dan meteen. Een gescheurde handschoen of een bril met een barst beschermt je niet meer goed.

PBM zijn in principe persoonlijk. Er is wel een uitzondering. In artikel 8.1, vijfde lid, van het Arbobesluit staat wanneer meerdere mensen hetzelfde middel mogen gebruiken. Dat mag alleen onder voorwaarden. Twijfel je of een gedeeld middel schoon en veilig is? Vraag het dan na voordat je het gebruikt.

Waar herken je een goed beschermingsmiddel aan?

Een PBM dat aan de wettelijke eisen voldoet, heeft een CE-markering. De PBM regels voor producten komen uit de Europese verordening (EU) 2016/425. In Nederland staan ze in het Warenwetbesluit persoonlijke beschermingsmiddelen. Zo gelden in de hele Europese Unie dezelfde regels. Zie je geen CE-markering? Dan weet je niet zeker of het product je goed beschermt.

Daarnaast vallen PBM in drie risicocategorieën:

  • Categorie 1: lichte risico's, zoals een zonnebril, regenkleding of eenvoudige tuinhandschoenen.
  • Categorie 2: de meeste PBM, zoals veiligheidsschoenen en een veiligheidshelm.
  • Categorie 3: risico's met zeer ernstige gevolgen, zoals gevaarlijke stoffen of verdrinking. Een harnasgordel valt hieronder.

Beschermt een middel tegen meer dan één risico? Dan telt de hoogste categorie die van toepassing is.

Zo blijft je bescherming in orde

Een beschermingsmiddel werkt alleen als het in goede staat is. Bekijk je spullen daarom regelmatig. Zit er een scheur in je handschoen? Zijn de zolen van je schoenen versleten? Of is het reflecterende materiaal van je jas dof geworden? Dan is het tijd voor iets nieuws. Bewaar je middelen ook op een droge, schone plek en niet los in de laadbak.

Lees daarnaast de instructie die bij het product hoort. Daarin staat hoe je het gebruikt, bewaart en onderhoudt. Wassen op een te hoge temperatuur kan bijvoorbeeld de beschermende laag van kleding aantasten. Volg dus altijd wat voor jouw middel geldt.

Extra aandacht in de bouw en op de steiger

In de bouw komen veel risico's samen. Vallende materialen, lawaai, stof en werken op hoogte kun je op één dag tegenkomen. Daarom draag je er vaak meerdere beschermingsmiddelen tegelijk. Let erop dat ze goed samengaan, zoals een veiligheidsbril onder je gehoorkappen. Werk je op of rond een steiger? Dan gelden ook de regels voor steigerbouw.

Aannemers hebben vaak een hele ploeg onder zich. Zij moeten zorgen dat iedereen op de bouwplaats de juiste bescherming heeft en weet hoe die werkt. Die bescherming is maar één van de wettelijke verplichtingen voor aannemers in de bouw.

Twee bouwvakkers met helm en harnasgordel controleren hun bescherming op een steiger

Checklist voor PBM op de werkvloer

Loop deze punten na voordat het werk begint:

  • Staan de risico's beschreven in de RI&E?
  • Is eerst gekeken naar maatregelen bij de bron?
  • Heeft elk beschermingsmiddel een CE-markering?
  • Krijgen werknemers hun PBM zonder kosten?
  • Weet iedereen hoe het middel werkt en hoe je het bewaart?
  • Past het middel bij de persoon en bij het werk?
  • Worden kapotte of versleten middelen op tijd vervangen?

Kun je overal ja op zeggen? Dan voldoe je aan de belangrijkste PBM regels en werk je een stuk veiliger.